GDE-04 · Mevzuat ve Şeffaflık · 9 dk okuma
Ticari Reklamlarda Yapay Zekâ Şeffaflığı (01.07.2026), C2PA Menşe Koruma ve Yazılı Rıza Rehberi
Yapay zekâ destekli reklam üretiminde hukuki ve etik sınırlar sonradan eklenecek bir dipnot değil, üretim akışının ön koşuludur. Bu rehber; Türkiye ticari reklam mevzuatındaki görünür açıklama zorunluluğunu, sahte tüketici deneyimi yasağını, C2PA içerik kimliğini ve yazılı biyometrik rıza kapısını açıklar.
Özet Uygulama İlkeleri
- Tüketicinin ekonomik davranışını etkileyen AI sahne/karakter kullanımında açıklamayı reklamın kendisinde görünür biçimde sunun (uygulanabilir reklam mevzuatı).
- Gerçek bir kişinin yapay zekâ kopyasına deneyimlemediği bir ürünü tavsiye ettirmeyin; AI etiketi sahte tanıklığı hukuka uygun hale getirmez.
- Tanınabilir kişi yüzü veya sesi yüklerken altyapıyı, mecrayı ve süreyi kapsayan yazılı rıza belgesini doğrulayın.
Uygulama Örneği: İzinli Editoryal Portre ve Ürün Kampanyası
Modelin yazılı ticari yayın izniyle yüklenen portre referansları ve markanın gerçek ürün fotoğrafı.
Yükleme ekranında 18 yaş koşulu ve yazılı rıza belgesi referansı doğrulanır. Portre referansı yalnız ilgili markanın çalışma alanında izole edilir. Üretilen editoryal karede C2PA menşe üstverisi korunur ve reklam üzerine görünür yapay zekâ sahne açıklaması eklenir.
Hem kişilik haklarına hem de 01.07.2026 reklam şeffaflık kurallarına uygun, denetlenebilir kampanya teslimi.
1. Türkiye Ticari Reklam Mevzuatı (Şeffaflık ve yanıltıcı reklam kuralları)
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nde yapılan düzenlemeler, reklamda yapay zekâ kullanımını iki net ilkeye bağlar: görünür şeffaflık ve aldatmama. Tüketicinin ekonomik davranışını önemli ölçüde etkileyecek biçimde yapay zekâ kullanıldığında veya insandan ayırt edilemeyen dijital bir karaktere yer verildiğinde, bu durum reklamın kendisinde açıkça belirtilmelidir.
İkinci kritik sınır sahte tavsiye ve deneyim yasağıdır. Gerçek bir kişinin veya dijital bir karakterin, gerçekte denemediği veya kullanmadığı bir ürünü bizzat deneyimlemiş gibi övmesi aldatıcı ticari uygulamadır. Görselin köşesine 'AI ile üretilmiştir' yazmak, sahte tüketici tanıklığını veya kanıtsız ürün vaadini geçerli kılmaz.
- Açıklama gizli üstveride değil, izleyicinin reklamı görürken okuyabileceği biçimde yer almalıdır.
- Örnek çalışmalarda ve müşteri onay ekranlarında gerçek kaynak fotoğraf ile düzenlenen katmanlar ayrı gösterilmelidir.
- Fiyat, performans ve resmi onay iddiaları her zaman reklam verenin kanıt kaydına dayanmalıdır.
2. Yazılı Yüz/Ses Rızası ve 6 AUP Yasağı
Tanınabilir gerçek bir kişinin yüzü veya sesi özel nitelikli/biyometrik veri kapsamına temas eder. ADSOMI'de izinsiz bir yüz fotoğrafını veya ses kaydını yükleyip yeni sahne üretmek sunucu tarafı kontrolleriyle engellenir. Yükleme yapabilmek için kişinin 18 yaşından büyük olması ve seçilen üretim altyapısında işlenmeyi, hedef yayın mecralarını ve kullanım süresini kapsayan yazılı rızasının kayıtlı olması şarttır.
Kamu figürlerinin, ünlülerin, siyasetçilerin veya haber kurumlarının taklit edilmesi (deepfake), telifsiz sosyal medya videolarından hareket aktarılması ve reşit olmayanlara ait görüntülerin üretken akışlara sokulması Kabul Edilebilir Kullanım Politikamız (AUP-01..AUP-06) uyarınca kesin olarak yasaktır. Kurumsal müşterinin kendi sağlayıcı anahtarını (BYOK) kullanması bu rıza ve moderasyon kapılarını devre dışı bırakmaz.
3. C2PA İçerik Kimliği ve 7 Günlük Medya Karantina Kuralı
Üretim hattında oluşan C2PA Content Credentials menşe verisi ve zorunlu kaynak bildirimleri önizleme, kırpma ve 3:4 2K mastering adımları boyunca korunur; ADSOMI'de menşe temizleme veya filigran silme aracı bulunmaz. Ayrıca dış üretim altyapılarında oluşan geçici medya çıktıları 7 gün dolmadan ADSOMI'nin kendi özel karantina depolamasına indirilir ve ham dış bağlantılar son kullanıcıya açılmaz.
- Yüz ve ses yüklemelerinde mecra, süre ve altyapıyı kapsayan yazılı rıza belgesi doğrulanmalıdır.
- Ekonomik davranışı etkileyen AI sahne veya karakter kullanımında reklam içinde görünür açıklama yer almalıdır.
- C2PA menşe üstverisi ve zorunlu kaynak bildirimleri dışa aktarımda korunmalıdır.
Diğer Uygulama Rehberleri
Telefon Çekimi Ürün ve Mekân Fotoğrafından Stüdyo Kalitesinde Reklama Geçiş Rehberi
Ürün ambalajını, porsiyon boyutunu ve marka kimliğini bozmadan telefon çekimlerini stüdyo sahnesine ve sosyal medya reklamına dönüştürme rehberi.
Reklamda Vektör Marka Katmanı, Doğrulanmış Fiyat Tipografisi ve Güvenli Alan (Safe-Zone) Mimarisi
Logo, başlık ve fiyat bilgisini üretken model halüsinasyonundan koruyarak gerçek SVG/PNG vektör katmanı ve güvenli alan kurallarıyla işleme rehberi.
Kısa Ürün Videosu Üretiminde 3:4 (1440×1920) 2K Master ve 9:16 Dikey Türev Kadrajlama Rehberi
Onaylı stüdyo başlangıç karesinden 3:4 (1440×1920) 2K Lanczos + CAS video mastering ve ayrı 9:16 Story/Reels türev kadrajlama adımlarını öğrenin.
Ajanslar İçin Çok Markalı Çalışma Alanı İzolasyonu ve Kaynak-Çıktı Karşılaştırmalı Müşteri Onayı
Birden fazla müşteri markasını yöneten ajanslarda çapraz marka sızıntısını önleyen Brand Hub izolasyonu ve kanıta dayalı müşteri onay mimarisi.
Creative DNA ve Çoklu Açılış Kancası (Multi-Hook) İterasyonu: Reklam Yorgunluğunu Önleme Rehberi
Onaylı bir ürün sahnesini baştan üretmeden açılış kancası (hook), teklif katmanı ve kadraj varyantlarıyla reklam performansını sistematik olarak geliştirin.

